Πώς να διαχειριστείς την ταχύτητα της προόδου και να επιβιώσεις. Μια διδαχή από τους προγόνους μας.

Η αλλαγή δεν αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα της σύγχρονης εποχής. Κάθε ανθρώπινη κοινωνία γνώρισε μεταβολές, άλλοτε αργές και άλλοτε βίαιες. Εκείνο που διαφοροποιεί τη σημερινή πραγματικότητα είναι η υπερβολική ταχύτητα αλλαγής σε μόνιμη βάση. Όταν η ταχύτητα της αλλαγής υπερβαίνει την ανθρώπινη δυνατότητα κατανόησης δημιουργούνται ανάλογης ταχύτητας συνθήκες που ξεφεύγει από την ανθρώπινη δυνατότητα προσαρμογής. 

Είμαστε ως άνθρωποι σε ένα πολύ επικίνδυνο σημείο. Οι ακραίες αντιλήψεις θα οδηγήσουν σε μια κατάσταση αντίδρασης που θα είναι και μεγάλη σε ένταση και σε αδυναμία σκοπού. 

Οι ίδιες οι ακραίες αντιλήψεις θα αλλάζουν τόσο γρήγορα που δεν θα μπορούν να οδηγούν την κατάσταση σε αυτό που ήθελαν. Το μέτρο έχει χαθεί πριν την σημερινή ακραία ταχύτητα. Τώρα είναι εντελώς ανύπαρκτο. 

Το τέλος της κοινωνικής, εθνικής συνοχής θα οδηγήσει σε ακραία αστυνόμευση ή σε ακραία αναρχία ή στο ακόμα χειρότερο: την επαναλαμβανόμενη εναλλαγή τους. 

Αν δεν κοιτάξουμε γρήγορα προς την Ελληνική αρχαιότητα όπως κάναμε στην Ελληνική aναγέννηση στην Ευρώπη θα οδηγηθούμε σε κάτι ανεπανάληπτο. 

Οι αρχαίοι δεν έβλεπαν την αλλαγή ως απειλή, αλλά ως δοκιμασία τάξης. Η επιβίωση δεν σήμαινε συνεχή προσαρμογή, αλλά διατήρηση εσωτερικής συνοχής. Ο άνθρωπος όφειλε να γνωρίζει πότε να κινείται και πότε να στέκεται, ώστε να μη διαλυθεί μέσα στη ροή.

Η αναγέννηση, ιστορικά, δεν γεννήθηκε σε εποχή ταχύτητας, αλλά σε εποχή σκότους. Εκεί όπου οι μορφές είχαν καταρρεύσει, η διάθεση για σκέψη είχε χαθεί και ο κόσμος έμοιαζε ακίνητος ή αποσυντεθειμένος. Η αναγέννηση δεν ήταν επιτάχυνση, αλλά επανασύνδεση. Όχι φυγή προς τα εμπρός, αλλά επιστροφή σε αρχές που είχαν λησμονηθεί.

Θα λέγαμε ότι, για τους αρχαίους, η πραγματική απειλή δεν ήταν η αργή ή γρήγορη αλλαγή, αλλά η απώλεια μέτρου. Εκεί όπου η πράξη αποσυνδέεται από τη σκέψη και η ζωή γίνεται μηχανισμός, ο άνθρωπος χάνει τον προσανατολισμό του.

Η επιβίωση μέσα στην ταχύτητα της προόδου απαιτεί και ικανότητα στάσης. Και θα λέγαμε ότι κάθε αληθινή αναγέννηση, είτε γεννιέται από σκοτάδι είτε από υπερβολή, ξεκινά από το ίδιο σημείο: την επαναφορά του μέτρου, της αυτογνωσίας αλλά και της ταυτότητας.